Van klei naar brons

Een beeldhouwer lijkt misschien nog wel het meest op een dichter. Er is immers een idee, een gevoel, een gedachte die wil worden gevangen in materie. Er is een vorm die moet worden gekapt, gemodelleerd, gegoten in brons. Het maken van een kunstwerk is net als het schrijven van een gedicht een zoektocht, een eindeloos proberen en uitvinden, een proces van ijsberen, van herhalen en verbeteren. Het is echter vooral een kwestie van doen. Het vervaardigen van een bronzen beeld is arbeidsintensief. Zoals een rups zich verpopt tot vlinder, zo doorloopt een beeld in zijn ontstaan een aantal stadia. Bij elk stadium hoort een andere verschijningsvorm.

Het frame

Soms is een kleivorm direct geschikt voor verwerking in brons. Bij bepaalde vormen gaat echter veel tijd zitten in het bouwen van een frame van ijzer of hout .

Boetseren

Kilo’s klei worden verwerkt in een beeld. Laag voor laag wordt de klei aangebracht, net zo lang tot het beeld de gewenste volumes en verhoudingen heeft. Soms wordt de vorm uit één brok klei gemaakt en later uitgehold om luchtinsluitingen te voorkomen en de massa te beperken. Daarna kan het fijnere boetseerwerk beginnen.

Nat houden

Tussen de werksessies door wordt het beeld ingepakt in natte doeken en plastic om te voorkomen dat de klei uitdroogt.  Het duurt dagen, soms weken voordat een beeld in klei voltooid is.

De mal

Een beeld in klei is nog geen beeld in brons. Een kunstwerk is ontelbare malen

door de handen van de kunstenaar gegaan voordat het zijn uiteindelijke vorm

heeft. Zo wordt de klei bestreken met een siliconenpasta om de vorm van het

beeld te kunnen bewaren en over te kunnen brengen in een ander materiaal.

De siliconenpasta hardt uit tot een mal waarin een negatiefbeeld van het

geboetseerde bewaard is.

De steunkap

Omdat de siliconen mal flexibel is wordt er een steunkap van gips of kunststof

overheen gemaakt. De steunkap wordt net als de siliconen mal in delen

gemaakt. Eenmaal uitgehard wordt eerst de steunkap verwijderd en daarna de  

rubbermal. Het beeld van klei komt dan weer tevoorschijn maar zal verder niet

meer gebruikt worden. De rubbermal kan wel meerdere malen worden gebruikt.

Wasmodel

De steunkap en de bijbehorende delen van de siliconen mal worden

vervolgens in elkaar gepast. Zo ontstaat een lege huls waarin de vorm

die het uiteindelijke beeld zal hebben is uitgespaard. In deze mal wordt

vervolgens vloeibare was gegoten. Als de was aan het stollen is wordt de

mal geleegd zodat slechts een dun laagje was in de mal achterblijft.

Het bronzen beeld zal straks net zo dik zijn als dit dunne laagje was.

Gietkanalen    

De mal wordt opnieuw geopend. Dit keer om het afgekoelde wasmodel te

bevrijden. Het wasmodel wordt gecontroleerd op oneffenheden, indien nodig

bijgewerkt en voorzien van gietkanalen en ontluchtingskanalen die nodig zijn

voor het bronsgieten.

Invormen

Het geprepareerde wasmodel wordt vervolgens ingevormd in een mengsel

van gips en gravel. Als deze mal hard is geworden kan hij in een

uitstookoven worden geplaatst. Bij een temperatuur van 600 graden smelt

de was in de mal en loopt eruit. Wat overblijft is een gipsen mal met daarin

een holle ruimte die de vorm heeft van het uiteindelijke beeld. Alle was is er immers

uitgestookt. De vrijgekomen ruimte zal weldra gevuld worden door vloeibaar brons.

Brons smelten

In een speciale oven worden bronzen staven gesmolten. Intussen worden de mallen waarin het brons gegoten wordt in een kuip met fijn zand vastgezet. Het zand wordt aangestampt zodat het zand straks de druk opvangt die het vloeibare brons op de mallen uitoefent.

Brons gieten

Is het brons op temperatuur, dan wordt de kroes met het vloeibare metaal

 uit de smeltoven getild en in de mal gegoten.

Uitkappen

Als het brons gestold is en de mallen voldoende zijn afgekoeld om ze te

kunnen vervoeren wordt het gips weggekapt en komt het bronzen beeld

tevoorschijn. Gietkanalen en ontluchtingskanalen zijn echter ook in brons.

Zij moeten van het beeld geslepen of gezaagd worden.

Patina

Niet zelden vraagt het beeld zelf ook nog om de nodige nabewerking met

slijptol en dremel. Om het bronzen beeld een groene of donkerbruine kleur

te geven wordt het gepatineerd. Met behulp een dakdekkerbrander wordt

een chemische reactie bewerkstelligd tussen een zuur en het metaal.

 

Het verwerken van de kleivorm naar een bonzen afgietsel word bijna nooit door de kunstenaar zelf gedaan. In gespecialiseerde bedrijven wordt door vakmensen dit gedeelte overgenomen. Door het bewerkelijke en tijdrovende proces en de momenteel hoge prijs van het brons is dit vrij kostbaar.

Mallen in de oven

Mallen koelen af

Gieten